KONKURS PRZEDMIOTOWY HISTORIA –  ETAP SZKOLNY

ROK SZKOLNY 2025/2026

ZAKRES UMIEJĘTNOŚCI

Sytuowanie zjawisk, wydarzeń i procesów historycznych w czasie i przestrzeni; porządkowanie chronologiczne; dostrzeganie zmian w funkcjonowaniu społeczeństw
i  związków pomiędzy różnymi dziedzinami życia; dostrzeganie ciągłości rozwoju cywilizacyjnego i kulturowego. Charakteryzowanie zjawisk, wydarzeń i procesów historycznych; dostrzeganie i wyjaśnianie związków przyczynowo – skutkowych; wyjaśnianie znaczenia wydarzeń dla rozumienia współczesnego świata. Pozyskiwanie
i porównywanie informacji pochodzących z  różnych źródeł; Tworzenie narracji historycznej w oparciu o informacje pochodzące z różnych źródeł; formułowanie wniosków i ocen.

TREŚCI

1. Cywilizacje starożytne:

a) koczowniczy oraz osiadły tryb życia – skutki rewolucji neolitycznej; 

b) cywilizacje Starożytnego Wschodu (Mezopotamii, Egiptu i Izraela) oraz cywilizacje starożytnej Grecji i Rzymu – lokalizacja w czasie i przestrzeni oraz  charakterystyka struktur społecznych i systemu wierzeń;

c) porównanie systemu sprawowania władzy oraz organizacja społeczeństwa w Egipcie, Atenach peryklejskich i Rzymie;

d) najważniejsze osiągnięcia kultury materialnej i duchowej świata starożytnego
w różnych dziedzinach: filozofii, nauce, architekturze, sztuce, literaturze;

e) narodziny chrześcijaństwa

2. Świat islamski i Bizancjum.

a) zasięg podbojów arabskich i ich wpływ na Europę;

b) zasięg i osiągnięcia cesarstwa bizantyjskiego.

3. Władza, społeczeństwo i kultura średniowiecznej Europy.

a) państwo Franków;

b) rozłam w Kościele w XI wieku oraz relacje pomiędzy władzą cesarską a papieską;

c) system lenny i podziały społeczne w średniowieczu;

d) życie średniowiecznego miasta i wsi;

e) kultura rycerska;

f) styl romański i styl gotycki;

g) rola Kościoła w dziedzinie nauki, architektury, sztuki i życia codziennego. 

4. Polska w okresie wczesnopiastowskim.

a) państwo pierwszych Piastów;b) odbudowa i rozwój państwa Piastów za rządów Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego;

c) dokonania Bolesława Krzywoustego;

5. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.

a) przyczyny oraz skutki rozbicia dzielnicowego; 

b) sytuacja międzynarodowa ziem polskich w okresie rozbicia dzielnicowego; 

c) proces zjednoczenia państwa polskiego na przełomie XIII i XIV wieku.

6. Polska w XIV – XV wieku.

a) rozwój terytorialny państwa polskiego w XIV i XV wieku;

b) dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie polityki wewnętrznej oraz w polityce zagranicznej; 

c) unia Polski z Litwą;

d) związki Polski z Węgrami w XIV i XV wieku;

e) relacje polsko – krzyżackie w XIII–XV wieku; 

f) rozwój monarchii stanowej i uprawnień stanu szlacheckiego.

7. Wielkie odkrycia geograficzne.

 a) przyczyny i skutki odkryć geograficznych

b) najważniejsze dokonania odkrywców na przełomie XV i XVI w.

8. Europa w XV i XVI wieku.

a) cechy renesansu europejskiego i najważniejsze osiągnięcia przedstawicieli tej epoki; 

b) przyczyny i następstwa reformacji; 

c) kontrreformacja w Kościele katolickim. 

9. Polska i Litwa w czasach ostatnich Jagiellonów.

a) najważniejsze wydarzenia w dziedzinie polityki wewnętrznej ostatnich Jagiellonów;

b) polityka zagraniczna ostatnich Jagiellonów;

c) unia realna pomiędzy Polską a Litwą;

d) demokracja szlachecka;

e) życie gospodarcze w XVI wieku;

f) największe osiągnięcia polskiego renesansu;

g) reformacja na ziemiach polskich.

10.  Rzeczpospolita Obojga Narodów i jej sąsiedzi w XVII wieku.

1. Przyczyny i skutki wojen Rzeczypospolitej z Rosją, Szwecją i Turcją;
2. przyczyny i następstwa powstania Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie;
3. zakres chronologiczny i zasięg terytorialny potopu szwedzkiego;
4. najważniejsze bitwy w XVII wieku: pod Kircholmem, Kłuszynem, Chocimiem, Zbarażem, Beresteczkiem, Wiedniem;
5. kultura baroku – przykłady architektury i sztuki.

11. Europa w XVII i XVIII wieku.

1. monarchia absolutna na przykładzie Francji Ludwika XIV;
2. idee oświecenia w nauce, literaturze, architekturze i sztuce;
3. reformy oświeceniowe w Prusach, Rosji i Austrii.

12. Rzeczpospolita Obojga Narodów w I połowie XVIII wieku.

1. przejawy kryzysu państwa w epoce saskiej;
2. pozycja międzynarodowa Rzeczypospolitej w czasach saskich.

13.  Powstanie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej.

1. przyczyny i następstwa amerykańskiej wojny o niepodległość;
2. wkład Polaków w walkę o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

14. Wielka rewolucja we Francji.

1. główne przyczyny rewolucji i jej rezultaty;
2. Deklaracja praw człowieka i obywatela.

15.  Rzeczpospolita w dobie stanisławowskiej

1. przykłady naprawy państwa za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego;
2. obrady Sejmu Wielkiego oraz najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 maja;
3. konfederacja targowicka i jej następstwa;
4. polskie oświecenie i przykłady sztuki okresu klasycyzmu
5. Walka o utrzymanie niepodległości w ostatnich latach XVIII wieku.

a) zmiany terytorialne w Rzeczpospolitej w czasie rozbiorów;

b) przyczyny i skutki powstania kościuszkowskiego;

c) przyczyny i skutki rozbiorów.