Informacja Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 47 z Oddziałami Integracyjnymi im. J. Lompy w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 3

o zasadach organizacji i przebiegu drugiego i trzeciego stopnia konkursów przedmiotowych z j. angielskiego i biologii

1. Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy dla uczniów szkół podstawowych zostanie przeprowadzony w następujących terminach:
   a)drugi stopień z j. angielskiego – 23 listopada 2022 r.
   b) drugi stopień z biologii – 28 listopada 2022 r.
   c) trzeci stopień z j. angielskiego – 1 marca 2023 r.
   d) trzeci stopień z biologii – 6 marca 2023 r.
2. Drugi i trzeci stopień konkursu zostanie przeprowadzony w szkole i rozpocznie się o godz.
   11.00 w sali nr 1 tylko w formie pisemnej. Czas trwania drugiego i trzeciego stopnia
   konkursów wynosi 90 minut.
3. Podczas pracy z arkuszem konkursowym uczeń nie może korzystać z żadnych pomocy dydaktycznych.
4. Uczestnicy konkursu rozwiązania zadań zapisują wyłącznie długopisem z niebieskim tuszem
   nieścieralnym. Zabrania się używania długopisu z czarnym tuszem, ołówków i korektorów.
5. Należy zadbać o czytelność i poprawność graficzną zapisu odpowiedzi.
6. Do sali, w której odbywają się eliminacje konkursowe, uczeń nie może wnosić żadnych urządzeń
   telekomunikacyjnych i informatycznych. Telefony komórkowe oraz inne urządzenia elektroniczne należy pozostawić poza salą.
7. Uczestnicy konkursu mogą wnieść do sali, w której odbywa się konkurs, wyłącznie małą butelkę wody.
8. Szczegółowy zakres wiedzy i umiejętności wymagany na drugim i trzecim stopniu konkursu oraz
   wykaz proponowanej literatury zawiera ZAŁĄCZNIK NR 1 ( j. angielski) oraz ZAŁĄCZNIK
   NR 2 (biologia) do niniejszego regulaminu.
9. Do trzeciego stopnia kwalifikują się uczestnicy stopnia drugiego, którzy na tym stopniu uzyskali co najmniej 85% punktów możliwych do zdobycia.
10. Uczestnicy trzeciego stopnia mogą uzyskać tytuł laureata lub finalisty:
    a) laureatami zostają uczestnicy, którzy uzyskali co najmniej 90% punktów możliwych do zdobycia;
    b) finalistami zostają pozostali uczestnicy zakwalifikowani do trzeciego stopnia, którzy uzyskali co najmniej 50% punktów możliwych do zdobycia.
11. Uprawnienia laureatów regulują przepisy następujących aktów prawnych: Ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2021 r. poz. 1915 ze zm.) oraz Ustawy prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm.).
12. Laureat/finalista konkursu otrzymuje zaświadczenie potwierdzające nabycie określonych uprawnień, wydane przez Śląskiego Kuratora Oświaty zgodnie z § 5 ust.1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji oraz sposobu przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad (Dz. U. z 2020 r. poz. 1036).
13. Zaświadczenia dla laureatów i finalistów konkursu zostaną przygotowane według wzoru
    stanowiącego załącznik do Zasad organizacji Wojewódzkich Konkursów Przedmiotowych dla uczniów szkół podstawowych woj. śląskiego.
14. Zaświadczenia dla laureatów i finalistów konkursów przygotowywane są na podstawie informacji wprowadzonych przez dyrektora szkoły na platformie Wojewódzkie konkursy przedmiotowe. Dyrektor szkoły odpowiada za poprawność danych dotyczących uczestnika konkursu. Niepoprawne wypełnienie danych spowoduje błędy w zaświadczeniach laureatów i finalistów konkursu.

ZAŁĄCZNIK NR 1

1. Zakres umiejętności

1. Posługiwanie się środkami językowymi (leksykalnymi, gramatycznymi oraz ortograficznymi)

Zakres środków leksykalnych

ZAKRES TEMATYCZNY	DRUGI STOPIEŃ	TRZECI STOPIEŃ
CZŁOWIEK
np. dane personalne, wygląd zewnętrzny, okresy życia, cechy charakteru, uczucia i emocje, zainteresowania, rzeczy osobiste, umiejętności
MIEJSCE ZAMIESZKANIA
np. dom i jego okolica, pomieszczenia i wyposażenie domu, opis domu, prace domowe
EDUKACJA
np. szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, życie szkoły, uczenie się, przybory szkolne, oceny szkolne, zajęcia pozalekcyjne
PRACA
np. popularne zawody i związane z nimi czynności i obowiązki, miejsca pracy, wybór zawodu
ŻYCIE PRYWATNE
np. członkowie rodziny, koledzy, przyjaciele, czynności życia codziennego, formy spędzania czasu wolnego, określanie czasu, święta i uroczystości, styl życia, konflikty i problemy
ŻYWIENIE
np. artykuły spożywcze, lokale gastronomiczne, posiłki i ich przygotowywanie, nawyki żywieniowe
ZAKUPY I USŁUGI
np. rodzaje sklepów, towary i ich cechy, sprzedawanie i kupowanie, środki płatnicze, korzystanie z usług, promocje, wymiana i zwrot towaru
PODRÓŻOWANIE I TURYSTYKA
np. środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, kierunki świata, zwiedzanie, baza noclegowa,
KULTURA
np. święta, obrzędy, tradycje i zwyczaje, dziedziny kultury, uczestnictwo w kulturze, twórcy i ich dzieła, media
SPORT
np. dyscypliny sportu, sprzęt sportowy, imprezy sportowe, uprawianie sportu, obiekty sportowe
ZDROWIE
np. samopoczucie, choroby, ich objawy i leczenie, higiena codzienna
NAUKA I TECHNIKA
np. korzystanie z podstawowych urządzeń technicznych i technologii informacyjno-komunikacyjnej, odkrycia naukowe, wynalazki
ŚWIAT PRZYRODY
np. pogoda, rośliny i zwierzęta, krajobraz, pory roku, zagrożenia, ochrona środowiska naturalnego
ŻYCIE SPOŁECZNE
np. wydarzenia i zjawiska społeczne

Zakres środków gramatycznych

	DRUGI STOPIEŃ	TRZECI STOPIEŃ
PRZEDIMEK
Użycie przedimka nieokreślonego
Użycie przedimka określonego
Użycie przedimka zerowego
RZECZOWNIK
Tworzenie liczby mnogiej regularnej
Tworzenie liczby mnogiej nieregularnej
Rzeczowniki policzalne
Rzeczowniki niepoliczalne
Forma dzierżawcza
Rzeczowniki złożone
ZAIMEK
Zaimki osobowe w formie podmiotu
Zaimki osobowe w formie dopełnienia
Zaimki one/ones
Zaimki dzierżawcze
Zaimki wskazujące
Zaimki pytające
Zaimki nieokreślone
Zaimki względne
Zaimki zwrotne
Zaimki emfatyczne
Zaimki wzajemne
Zaimek bezosobowy you
PRZYMIOTNIK
Przymiotniki dzierżawcze
Regularne stopniowanie przymiotnika
Nieregularne stopniowanie przymiotnika
Użycie so, such, how, too, not enough i what z przymiotnikami
Szyk przymiotników w zdaniu
Przymiotniki złożone
LICZEBNIK
Liczebniki główne
Liczebniki porządkowe
PRZYSŁÓWEK
Regularne stopniowanie przysłówków
Nieregularne stopniowanie przysłówków
Przysłówki czasu i miejsca
Przysłówki sposobu, stopnia i częstotliwości
Tworzenie przysłówka od przymiotnika
Miejsce przysłówka w zdaniu
PRZYIMEK
Przyimki miejsca, kierunku, odległości
Przyimki czasu
Przyimki sposobu
Wyrażenia przyimkowe
SPÓJNIK
Spójniki: and, or, because, if, unless, while, before, so, but, when, although, though, however, despite, as
CZASOWNIK
Bezokoliczniki i formy osobowe
Czasowniki posiłkowe
Czasowniki modalne
Tryb rozkazujący
Czasowniki regularne
Czasowniki nieregularne
Imiesłów czynny
Imiesłów bierny
Question Tags (pytania ogonkowe)
Czasowniki wyrażające uczucia, emocje, upodobania, chęci, stany i czynności
Konstrukcja „be going to”
Konstrukcja „have to”
Konstrukcja „would like to”
Strona czynna
Strona bierna Passive Voice
Następstwo czasów
Mowa zależna
Czasowniki złożone (phrasal verbs)
Wyrażenia had better, would rather, would prefer
Wyrażenia idiomatyczne (kolory, zwierzęta i części ciała)
Konstrukcja – Causative Form: have/get + object + past participle
SKŁADNIA
Zdanie pojedyncze: oznajmujące, pytające, przeczące
Zdanie pojedyncze: oznajmujące, pytające, przeczące z użyciem czasów: Present Simple, Present Continuous, Past Simple, Past Continuous, Present Perfect Simple, Present Perfect Continuous, Future Simple, Future Continuous, Past Perfect Simple, Past Perfect Continuous
Zdanie pojedyncze: oznajmujące, pytające, przeczące z użyciem czasów: Future Perfect, Future Perfect Continuous
Zdania z podmiotem it
Zdania z podmiotem there
Zdania z dwoma dopełnieniami
Zdania współrzędnie złożone
Pytania pośrednie
Zdania podrzędnie złożone:
– zdania przydawkowe: defining and non-defining relative clauses
– zdania okolicznikowe przyczyny ze spójnikami as, since, because, for, for the reason, on the ground that, because of, due to
– zdania okolicznikowe celu ze spójnikami: to, in order to, so as to, so that, with a view to, for, in case, for fear of
– zdania okolicznikowe czasu, miejsca
– zdania okolicznikowe sposobu ze spójnikami: as, as if, as though, (in) the (same) way
– zdania okolicznikowe wstępne z: although, even though, despite, in spite of, while, whereas, but, on the other hand, nevertheless, however, no matter how, whatever
– zdania wykrzyknikowe
– zdania warunkowe w 0 i 1 okresie warunkowym
– zdania warunkowe w 2 okresie warunkowym
– zdania warunkowe w 3 okresie warunkowym
– zdania warunkowe nierzeczywiste z: I wish, if only, suppose, it’s (high) time, I’d rather/ sooner
– zdania warunkowe mieszane

2. Rozumienie standardowych wypowiedzi pisemnych, np. napisów informacyjnych, listów, broszur, ulotek reklamowych, jadłospisów, ogłoszeń, rozkładów jazdy, instrukcji obsługi, tekstów narracyjnych, prostych artykułów prasowych, w zakresie następujących umiejętności szczegółowych:

• określanie głównej myśli tekstu,
• określanie głównej myśli poszczególnych części tekstu,
• znajdowanie w tekście określonych informacji,
• określanie intencji nadawcy/autora tekstu,
• określanie kontekstu wypowiedzi (np. nadawcy, odbiorcy, formy tekstu),
• rozpoznawanie związków pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu,
• rozróżnianie formalnego i nieformalnego stylu wypowiedzi.

3. Tworzenie wypowiedzi pisemnych, np. notatki, ogłoszenia, zaproszenia, pozdrowień, życzeń, wiadomości, ankiety, pocztówki, e-maila, opisu, listu prywatnego, listu formalnego, w zakresie następujących umiejętności szczegółowych:

• opisywanie ludzi, przedmiotów, miejsc, zjawisk i czynności,
• opisywanie wydarzeń życia codziennego,
• przedstawianie faktów z przeszłości i teraźniejszości,
• relacjonowanie wydarzeń z przeszłości,
• wyrażanie i uzasadnianie swoich poglądów, uczuć, emocji,
• przedstawianie opinii swoich i innych osób,
• przedstawienie intencji, preferencji i życzeń,
• przedstawianie zalet i wad różnych rozwiązań i poglądów,
• opisywanie intencji, marzeń, nadziei i planów na przyszłość,
• opisywanie doświadczeń swoich i innych osób,
• prośba o radę i udzielanie rady,
• wyrażenie skargi, przeprosin,
• stosowanie formalnego lub nieformalnego stylu wypowiedzi w zależności od sytuacji.

4. Reagowanie na wypowiedzi w formie tekstu pisanego, w zakresie następujących umiejętności szczegółowych:

• nawiązywanie kontaktów towarzyskich,
• rozpoczęcie, prowadzenie i kończenie rozmowy,
• stosowanie form grzecznościowych,
• uzyskiwanie i przekazywanie informacji i wyjaśnień,
• prowadzenie prostych negocjacji w sytuacjach życia codziennego,
• proponowanie, przyjmowanie i odrzucanie propozycji i sugestii,
• prośba o pozwolenie, udzielanie i odmawianie pozwolenia,
• wyrażanie swoich opinii, intencji, preferencji i życzeń,
• pytanie o opinie, preferencje i życzenia innych, zgadzanie się, sprzeciwianie się,
• wyrażanie swoich emocji,
• prośba o radę i udzielanie rady,
• wyrażanie prośby i podziękowania oraz zgody lub odmowy wykonania prośby,
• wyrażanie skargi, przepraszanie, przyjmowanie przeprosin,
• prośba o powtórzenie bądź wyjaśnienie (sprecyzowanie) tego, co powiedział rozmówca.

5. Przetwarzanie wypowiedzi pisemnych w zakresie umiejętności przekazywania w języku obcym informacji zawartych w materiałach wizualnych, np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach, reklamach oraz tekstach obcojęzycznych.

II. Zakres treści

Wiedza o Malcie

II stopień

1. Geografia Malty np. położenie, ukształtowanie terenu, archipelag, miasta, klimat itp.
2. Fauna i flora
3. Mieszkańcy, języki
4. Atrakcje turystyczne i zabytki, parki i ogrody
5. Kultura np:
6. architektura,
7. sztuka,
8. teatr,
9. film,
10. muzyka,
11. muzea i galerie,
12. media,
13. święta, festiwale i tradycje
14. kuchnia
15. Sport

III stopień

Uczestników konkursu obowiązuje znajomość treści ze stopnia II, a ponadto:

1. Historia, wydarzenia, słynne postacie
2. Ustrój polityczny
3. Gospodarka
4. Transport

1. Proponowana literatura

STOPIEŃ DRUGI I TRZECI

1. podręczniki do nauczania języka angielskiego dla szkół podstawowych dopuszczone przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania,
2. materiały tematyczno-leksykalne oraz do nauki gramatyki np.
3. M.Vince, Language Practice for First 5 ED, Macmillan, rok wydania 2014
4. J.Dooley,V.Evans, Grammarway 4, Express Publishing, rok wydania 2013
5. Praca zbiorowa, Angielski Najważniejsze idiomy, Edgard, rok wydania 2012
6. K.Wiśniewska, Angielski. Najważniejsze kolokacje, Edgard, rok wydania 2019
7. materiały krajoznawcze, np.
8. K.Rodacka, Malta, Wydawnictwo Bezdroża, rok wydania 2022
9. Opracowanie zbiorowe, Malta i Gozo, Wydawnictwo Europilot, rok wydania 2017
10. Strony internetowe np.

https://www.visitmalta.com/

https://www.britannica.com/place/Malta

https://www.gov.mt/

• Słowniki języka angielskiego
• Czasopisma do nauki języka angielskiego

Uwaga! Rok wydania podanych wyżej pozycji może być inny.

Wskazana literatura jest jedynie propozycją i może zostać zastąpiona innymi dostępnymi źródłami
w opisanym powyżej zakresie treści kształcenia.

ZAŁĄCZNIK NR 2

Zakres wiedzy i umiejętności oraz wykaz literatury
Wojewódzkiego Konkursu Przedmiotowego z Biologii dla uczniów szkół podstawowych województwa śląskiego
w roku szkolnym 2022/2023

II stopień

1. Obszary umiejętności

Uczeń:

• wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w organizmach roślinnych i zwierzęcych,
• opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy roślinne i zwierzęce,
• opisuje i rozpoznaje tkanki,
• określa problem badawczy, formułuje hipotezy, planuje i przeprowadza oraz dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne,
• określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą,
• analizuje wyniki doświadczenia lub obserwacji i formułuje wnioski,
• wykorzystuje różnorodne źródła i metody pozyskiwania informacji,
• odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne i liczbowe,
• posługuje się podstawową terminologią biologiczną,
• interpretuje informacje i wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe między zjawiskami, formułuje wnioski,
• przedstawia opinie i argumenty związane z zagadnieniami biologicznymi.
• Treści kształcenia
• Organizm i chemizm życia:
• hierarchiczna organizacja budowy organizmów
• pierwiastki budujące ciała organizmów
• budowa i funkcja białek, cukrów, tłuszczy, kwasów nukleinowych, wody i soli mineralnych
• rozpoznawanie na podstawie rysunku, schematu, zdjęcia lub opisu elementów budowy komórki (błona komórkowa, cytoplazma, jądro komórkowe, chloroplast, mitochondrium, wakuola, ściana komórkowa) i określanie ich funkcji
• charakterystyczne cechy budowy komórki bakterii, roślin i zwierząt oraz rozpoznawanie tych typów komórek na schemacie, zdjęciu lub na podstawie opisu
• fotosynteza – substraty, produkty i warunki przebiegu procesu oraz wpływ wybranych czynników na intensywność procesu fotosyntezy
• oddychanie tlenowe i fermentacja jako sposoby wytwarzania energii potrzebnej do życia (substraty, produkty i warunki przebiegu procesów)
• czynności życiowe organizmów żywych.
• Różnorodność życia:
• zasady systemu klasyfikacji biologicznej
• charakterystyczne cechy organizmów, które pozwalają przyporządkować
  je do odpowiednich królestw
• wirusy jako bezkomórkowe formy materii
• drogi rozprzestrzeniania się i zasady profilaktyki chorób wirusowych (grypa, ospa, różyczka, świnka, odra, AIDS)
• bakterie – występowanie, budowa, czynności życiowe
• drogi rozprzestrzeniania się i zasady profilaktyki chorób bakteryjnych (gruźlica, borelioza, tężec, salmonelloza)
• protisty – różnorodność budowy i czynności życiowe
• sposoby zarażenia i zasady profilaktyki chorób wywoływanych przez protisty (toksoplazmoza, malaria)
• grzyby – występowanie, charakterystyczne cechy budowy, różnorodność budowy, czynności życiowe (odżywianie, oddychanie), znaczenie.
• Różnorodność i jedność roślin:
• tkanki roślinne – lokalizacja w organizmie, charakterystyczne cechy budowy, przystosowanie budowy do pełnionej funkcji, rozpoznawanie na podstawie rysunku, schematu, zdjęcia lub opisu
• charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej mchów, paprociowych, widłakowych, skrzypowych, roślin nagonasiennych, roślin okrytonasiennych
• przyporządkowanie rośliny przedstawionej na rysunku lub zdjęciu do określonej grupy roślin (mchy, paprociowe, widłakowe, skrzypowe)
• rozpoznawanie przedstawicieli rodzimych drzew nagonasiennych i liściastych
  na podstawie rysunku, zdjęcia lub opisu
• znaczenie mchów, paprociowych, widłakowych, skrzypowych, roślin nagonasiennych, roślin okrytonasiennych w przyrodzie i dla człowieka
• budowa, funkcja i modyfikacje korzenia, łodygi i liścia roślin okrytonasiennych
• budowa i  funkcja kwiatu roślin okrytonasiennych
• budowa i funkcja nasion roślin okrytonasiennych
• przystosowania w budowie owoców roślin okrytonasiennych do rozprzestrzeniania nasion
• wpływ temperatury, dostępu tlenu, światła, wody na proces kiełkowania nasion roślin okrytonasiennych.
• Różnorodność i jedność świata zwierząt:
• tkanki zwierzęce –charakterystyczne cechy budowy, przystosowanie budowy
  do pełnionej funkcji,  rozpoznawanie na podstawie rysunku, schematu, zdjęcia lub opisu
• środowisko życia, charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej oraz tryb życia parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, stawonogów, mięczaków
• związek budowy tasiemców z pasożytniczym trybem życia
• sposoby  zarażenia człowieka pasożytami (tasiemiec uzbrojony i nieuzbrojony, włosień spiralny, glista lidzka, owsik) oraz zasady profilaktyki chorób wywołanych przez te pasożyty
• znaczenie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, stawonogów, mięczaków
  w przyrodzie i dla człowieka
• rozpoznawanie przedstawicieli parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, stawonogów, mięczaków na rysunku, zdjęciu lub na podstawie opisu,
  w oparciu o cechy morfologiczne
• charakterystyczne cechy ryb, płazów, gadów, ptaków, ssaków i ich przystosowania
  do życia w różnych środowiskach
• rozmnażanie i rozwój ryb, płazów, gadów, ptaków, ssaków
• zmiennocieplność i stałocieplność u kręgowców
• znaczenie ryb, płazów, gadów, ptaków, ssaków w przyrodzie i dla człowieka
• rozpoznawanie przedstawicieli ryb, płazów, gadów, ptaków, ssaków na rysunku, zdjęciu lub na podstawie opisu, w oparciu o cechy morfologiczne.

1. Literatura
2. Aktualnie obowiązujące podręczniki szkolne do biologii dla szkoły podstawowej (klasy
   V– VIII) dopuszczone do użytku szkolnego przez MEN.

III stopień

1. Obszary umiejętności

Uczeń:

• wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w organizmach roślinnych
  i zwierzęcych,
• opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy roślinne i zwierzęce,
• opisuje, porządkuje i rozpoznaje tkanki, narządy i układy narządów człowieka,
• wyjaśnia procesy biologiczne zachodzące w organizmie człowieka,
• przedstawia i wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem,
• wykazuje, że różnorodność biologiczna jest wynikiem procesów ewolucyjnych
• określa problem badawczy, formułuje hipotezy, planuje i przeprowadza oraz dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne,
• określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą,
• analizuje wyniki doświadczenia lub obserwacji i formułuje wnioski,
• odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne i liczbowe,
• posługuje się podstawową terminologią biologiczną,
• interpretuje informacje i wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe między zjawiskami, formułuje wnioski,
• przedstawia opinie i argumenty związane z zagadnieniami biologicznymi,
• analizuje związek między własnym postępowaniem a zachowaniem zdrowia oraz rozpoznaje sytuacje wymagające konsultacji lekarskiej,
• przedstawia znaczenie krwiodawstwa i transplantacji narządów,
• uzasadnia konieczność ochrony przyrody, prezentuje postawę szacunku wobec siebie
  i wszystkich istot żywych,
• opisuje postawę i zachowania człowieka odpowiedzialnie korzystającego z dóbr przyrody.

II.        Treści kształcenia

1. Treści II stopnia.
2. Organizm człowieka:
3. tkanki zwierzęce – lokalizacja w organizmie człowieka, charakterystyczne cechy budowy, przystosowanie budowy do pełnionej funkcji (treść wykraczająca poza podstawę programową), rozpoznawanie na podstawie rysunku, schematu, zdjęcia lub opisu
4. hierarchiczna budowa organizmu
5. budowa i funkcjonowanie układów narządów
6. schorzenia układów wewnętrznych człowieka i ich profilaktyka
7. Homeostaza:
8. współdziałanie poszczególnych układów narządów człowieka w utrzymaniu niektórych parametrów środowiska wewnętrznego na określonym poziomie (temperatura, poziom glukozy we krwi, poziom wapnia we krwi – treść wykraczająca poza podstawę programową, ilość wody w organizmie)
9. zdrowie jako stan równowagi środowiska wewnętrznego organizmu oraz choroby jako zaburzenia homeostazy
10.  zaburzenia w funkcjonowaniu układu hormonalnego człowieka (treść wykraczająca poza podstawę programową).
11. Genetyka – treści nauczania podstawy programowej.
12. Cykl komórkowy, mitoza i mejoza – przebieg, znaczenie, rozpoznawanie etapów na schemacie (treść wykraczająca poza podstawę programową).
13. Choroby genetyczne człowieka – przyczyny, objawy, diagnostyka (treść wykraczająca poza podstawę programową).
14. Ewolucja życia – treści nauczania podstawy programowej.
15. Ekologia i ochrona środowiska – treści nauczania podstawy programowej. Globalne skutki zanieczyszczenia atmosfery – efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze (treść wykraczająca poza podstawę programową).
16. Zagrożenia różnorodności biologicznej – treści nauczania podstawy programowej.

III.      Literatura

Zagadnienia poszerzające treści podstawy programowej zostały zapisane w treściach kształcenia  kursywą i są omówione w zalecanej literaturze.

1. Aktualnie obowiązujące podręczniki szkolne do biologii dla szkoły podstawowej (klasy
   V– VIII) dopuszczone do użytku szkolnego przez MEiN.
2. Atlas anatomiczny. Tajemnice ciała, Wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 2015.
3. Solomon Eldra P., Berg Linda R., Martin Diana W., Biologia, MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2016.